Kaisog

Poetry by | November 1, 2015

ni Anna Akhmatova, gihubad ni Macario D. Tiu

Nasayod ta unsay anaa sa timbangan    
     karong taknaa
Ug unsay nagakahitabo karon.
Ang takna sa kaisog naghapak sa atong
     mga orasan
Ug ang kaisog dili mobiya kanato
Wala kita mahadlok sa mga bala
Wala kitay gibating kapait nga walay    
     atop sa atong mga ulo
Ug amo kang ipatunhay, sinultihang  
     Ruso
Ang gamhanang pulong nga Ruso!
Amo ta kang ipanunod sa among mga
     apo
Gawasnon, lunsay, ug luwas gikan sa  
     Kaulipnan
Hangtod sa kahangtoran.

Pebrero 23, 1942, Tashkent


Si Mac Tiu usa ka Carlos Palanca awardee ug National Book awardee. Nagatudlo og pagsulat ug katitikan sa Ateneo de Davao University ug University of Southeastern Philippines.

Bulalakaw

Nonfiction by | June 30, 2013

Sa gamay pa ko, kanunay ko makakitag bulalakaw nga kalit lang mosutoy gikan sa kawanangan padulong ambot asa sa kalibotan. Diha pa mi nagpuyo sa Quezon Boulevard, sa may Salmonan banda. Katunggan pa ang maong lugar kaniadto, daghang bakhaw ug waterlili, gurami ug puyo, hasta tangkig. Sa gabii kalingawan namong mga bata nga magdulag biros, tigso, ug tubig-tubig. Tingali tungod kay kanunay ko naa sa gawas sa balay sa gabii mao nga kanunay sab ko makakitag bulalakaw. Apan naa koy mahinumdoman nga usa ka dako ug siga kaayo nga bulalakaw nga mihiwa sa kangitngit ibabaw sa Isla sa Samal. Nakahinumdom ko niini kay morag duol kaayo ang bulalakaw ug dugay napalong ang iyang pagdilaab. Nakahinumdom ko nga mihunong sa pagdula ug gitutokan ang paglupad niini hangtod nga nahanaw.

Continue reading Bulalakaw

Black Pearl, Part 2

Fiction by | November 13, 2011

“Unsa nay ilang gisenyas, Tiyo?” pangutana ni Danilo sa timonel.

“Mopadaplin ta. Mamaybay sa Samal,” tubag sa timonel.

“Ngano man?”

Kalit nga mihapak ang dakong balod sa kilid sa bangka. Naninggit ang duha ka babaye. Nagsagunson ang paghapak sa mga balod sa bangka. Makalilisang tan-awon ang dagkong mga balod! Morag gustong tikwangon ang ilang bangka!

“Mamaybay na ta, Tiyo,” mando ni Danilo.”Bahala nag malangan ta. Lisod atrakahon ang mga balod.”

Continue reading Black Pearl, Part 2

Black Pearl, Part 1

Fiction by | November 6, 2011

black pearlNangatawa ang mga barkada ni Danilo human niya gisaysay ang pagkapalit niya sa black pearl nga nagbitay sa iyang kulintas. Nailad man ugod siya sa Badjao nga nagbaligya niini kaniya niadtong miaging tuig. Abi to niyag siya ang nakabarato sa Badjao kay nahangyo niya ni gikan diyes mil ngadto sa usa ka libo. Apan dihang iya ning gipahimong pendant, giingnan siya sa alaherong Maranaw nga black onyx ra diay ni. Ang balor? Beynte pesos.

“Ang labing banggiitang abogado sa Davao, Atty. Danilo Villavicencio, giilad og Badjao,” sungog sa iyang barkadang si Bert nga miyarok og whiskey.

Nangatawa na sab ang iyang mga barkada nga nanglingkod sa gasebo sa beach resort sa isla sa Talikud. Upat ra sila ka buok apan nag-awas ang ilang lamesa sa klase-klaseng pagkaon, prutas, sopdrink, ug ilimnong makahubog.

“Ambi ra god na, Danny,” sulti ni Riza. Nagsuot nig one-piece bathing suit nga wala magkadimao ang porma tungod sa mga tambok sa iyang lawas nga gustong manglugwa. Nagsinaw-sinaw ang mga tudlo niini sa pagkinusi sa panit sa lechon.

Gihuslo ni Danilo ang iyang kulintas ug gitunol kang Riza. Gipatuyok-tuyok ni Riza ang bato nga sama kadako sa holen sa iyang palad.

“Mao diay ni ang onyx? Nindot baya ang pagkahimo sa pendant. What do you think, Leni?” pangutana ni Riza sa iyang tupad.

“Tinuod bitaw, Danny,” ni Leni nga naghinol-hinol sa mini nga black pearl nga gilikosan og pilak.

“Ang banggiitang mangingilad, nailad,” subli ni Bert ug pasiaw niyang gitusok ang tiyan ni Danilo. “O, di ba, tinuod ang akong gisulti? Ang mga abogado hawod mangilad. Ang sayop, himoong sakto, ang sakto himoong sayop. Ug kini si Danny ang kinahawrang mangingilad sa tanan. Wa pay kaso nga napildi. Apan sa Badjao, um, hagsa,” ug mikatawa si Bert.

“Mao ni ang mga sea gypsy, no? Morag wala may mga Badjao dinhi kaniadto,” ni Riza.

“Naa na, uy,” tubag ni Leni. “Pero, gamay ra na sila kaniadto. Karon, paskang daghana. Kita ka anang mga balay sa tabok sa Samal? Kanang mga balay nga nagkarang sa dagat? Mga balay na sa Badjao.”

Continue reading Black Pearl, Part 1

Bonsai

Poetry by | October 2, 2011

Editor’s Note: Last September 21, 2011, the Davao Writers Guild and the UP Mindanao Literary Society held a tribute to National Artist for Literature Edith L. Tiempo, who passed away on August 21, 2011. Writers gave tribute through reminiscences and readings of Tiempo’s poems. UP Mindanao creative writing students gave dance and musical offerings to honor her memory and legacy. Davao writer and scholar Macario Tiu read his Cebuano translation of Tiempo’s best-loved poem, “Bonsai.”

Bonsai
by Edith Tiempo

All that I love
I fold over once
And once again
And keep in a box
Or a slit in a hollow post
Or in my shoe.

All that I love?
Why, yes, but for the moment
And for all time, both.
Something that folds and keeps easy,
Son’s note or Dad’s one gaudy tie,
A roto picture of a queen,
A blue Indian shawl, even
A money bill.

It’s utter sublimation,
A feat, this heart’s control
Moment to moment
To scale all love down
To a cupped hand’s size.

Till seashells are broken pieces
From God’s own bright teeth,
And life and love are real
Things you can run and
Breathless hand over
To the merest child.

Bonsai
(Gihubad ni Macario D. Tiu)

Ang tanan kong gimahal
Akong pil-on makausa
Ug pil-on pag-usab
Ug itago sa usa ka kahon
O sa lungag sa usa ka poste
O sa akong sapatos.

Ang tanan kong gimahal?
Bitaw, para sa karon
Ug sa kahangtoran, kanang duha.
Usa ka butang nga sayon pil-on ug
Sayon tipigon,
Sulat sa anak o mabulokong
korbata ni Papa,
Usa ka karaang retrato sa batan-ong rayna,
Usa ka dakong panyo sa Bombay,
Bisan gani kuwartang papel.

Kadakong himaya
Usa ka kadaogan, kining gahom sa
kasingkasing
Sa matag takna
Nga pagamyon ang tanang gugma
Ngadto sa usa ka kumkom,

Hangtod ang mga sigay maoy mga
Buak nga tipaka sa sinaw nga ngipon sa Ginuo,
Ug ang kinabuhi ug gugma maoy
Tinuod nga mga butang nga imong
Idagan ug maghangak kang itunol
Ngadto sa usa ka bata.

Flashback 1956: Letter of James Martin Welborn

Nonfiction by | January 18, 2009

(Excerpt from a letter of James Martin Welborn, an American soldier in the Philippine-American War who turned planter in Davao in the first decade of the 1900s.)

October 14, 1956

Dear Son,

I notice in the F. P. (Philippine Free Press) that there is a lot of graft around Manila; does the same condition apply around Davao?

It seems that all the world has gone crooked. We have it in this country almost as bad as there with you. The older Philipino was trained in it by the Spaniards and many have improved on their methods.

When I was there the aim of most of the young men was to get an education so they could live without work, not for the betterment of their country or countrymen.

Continue reading Flashback 1956: Letter of James Martin Welborn

Sigaboy

Fiction by | January 4, 2009

The dog was leisurely running ahead of him, but it suddenly stopped, sniffing the ground nervously. Alerted by the dog, the young Manobo laid down a bound wild rooster and gripped his spear tightly. He looked around him, quickly scanning the trees for any movement. As the dog did not bark, he relaxed a bit. He inspected the ground, and made out several human footprints. They belonged to strangers, he thought, or his dog wouldn’t have acted nervously. He put his ear to the damp ground, then he raised his head, his ears perking. He inspected the ground again. Mud had caked on the leaves of grass that had been trodden repeatedly. The intruders had passed by several hours ago, he concluded. No danger there. But what did they want, so near his house? He looked up. Towering trees filtered the rays of the late afternoon sun. He had time to investigate. He picked up the fowl.

“Toyang!” he called, and his dog responded, sniffing the ground as it led the way. The young Manobo soon realized they were heading towards the gulch. The spring! His heart began to beat rapidly. Amya! He began to run, his dog trailing him. At the ravine floor his fears were confirmed. A spear was stuck right beside the little pool that collected the water from the spring that flowed beside the root of a tree. Footprints! Signs of struggle! He pulled the lance and inspected it. Mandaya warriors! They had taken Amya. No! He looked around in the disturbed brush and found a bamboo tube for fetching water. No! He climbed up the ravine quickly and ran.

Continue reading Sigaboy

Dyipni Drayber

Poetry by | October 12, 2008

Ang dyipni drayber nagdaginot og pasahero
Yawat na lang makabawi kay mahal ang krudo
Ug iyang gipik-ap ang babayeng nagkargag bata
Sa gidiling sona diin naglurat ang dakong karatula
No Parking, No Loading, No Unloading

“Paspas kay dakpon ta,” matod sa drayber
Sa pasaherong nagtinikling sa guot nga sakyanan.

Apan kadakong demalas kay mas naglurat ang mata
Sa polis trapiko ug nasakpan ang drayber sa akto.
“Nganong namik-ap man kag pasahero
Nasayod man kang gidili dinhi kay makalangan sa trapiko?”

Continue reading Dyipni Drayber