Bunok (Ikaduhang Bahin)

Fiction by | December 10, 2017

(Kining sugilanon misakmit og unang ganti sa Carlos Palanca Awards karong tuiga)

“Kahilas ba nimo, uy!” sukmat ni Lukring nga nakabantay.

“Aw, angay lang! Kontra baya tag dula unya… irog didto bi, basig ikaw ang magdalag demal nako,” ni Duday samtang iyang gisiko ang higala.

“Hmph! Demalas sa imong bisong!” subli ni Lukring nga mitindog sa gilingkoran. Unya didto na sad kini magkikir-kikir kang Berning.

Sus, ang animal kalami kulamoson sa nawong, ay! Maypa wa nako pautanga, niya sa kaugalingon. Taudtaod, nangahilom silang upat, nanag-estudyo sa nahabiling mga baraha; kon unsay angay pang gungonan ug angay nang ilabay. Dugay-dugay gyod nga nagpulihay og saksak sila si Sidra, Duday ug Lotlot, hangtod na-hits ra gyod kini niya. Ang sunod nga nakadaog kay si Lotlot, mga tulo lang kadto ka pustada. Nakapamalikas si Sidra sa kalagot kay sayop ang iyang nalabay. Tungod sa kakulba-hinam, wa nila himatikdi ang paspas nga paglabay sa mga gutlo— untop nang alas onse. Si Duday sigeg ampo nga unta moundang na si Berning aron kini mapulihan kay pataka ra nig labay kang Lotlot og baraha.

Continue reading Bunok (Ikaduhang Bahin)

Bunok (Unang Bahin)

Fiction by | December 3, 2017

(Kining sugilanon misakmit og unang ganti sa Carlos Palanca Awards karong tuiga)

“Another secret of the universe: sometimes pain was like a storm that came out of nowhere. The clearest summer could end in a downpour; could end in lightning and thunder.”— Benjamin Alire Sáenz

GISUGAT sa madag-omong nawong ni Duday ang limbahong bidlisiw sa Adlaw sa sidlakan. Sige siyag pamalikas samtang iyang gipaypayan ang wa madukti nga mga sugnod sa batong sug-angan. Unsaon nga nasalibohan man kini sa kusog nga ulan niadtong milabayng gabii. Bisag gidabdaban na niyag patayng lukay ug karton, unya giyab-ag gas, wala gihapon kini mosiga. Nagluha-luha ang iyang mga mata sa kahapdos sa aso.

“Peste man ning mga kahoya, uy!”

Mibutho gikan sa kuwarto si Beboy, ang iyang kamagwangang anak, nga sigeg panghuy-ab samtang miadto sa panghugasan tupad lang sa ilang abohan.

“Maayong buntag, Nay,” ni Beboy nga mikuhag baso ug nanglimugmog.

“Boy, human nimo dinha, panguhag patayng palwa ug kawayan didto sa silong kay ganina ra kong galagot ining mga pesteng kahoy diri!” ni Duday sa tingog nga nagtangag og kaisog.

Miyango ang bata ug gikuha ang sinakoban nga sundang ubos sa abohan. Unya minaog dayon sa ilang balay. Samtang gapaabot kang Beboy, nakahukom siya nga haonon una ang kaldero. Unya, paggunit niya sa hawiranan, napaslot ang iyang kamot!

“Kolera! Yawa man ning kinabuhia, uy!” ni Duday nga gisawilik ang kamot. Sa kaitok, mikuha siyag sugnod ug gipuspos didto sa ubang mga kahoy. Unya, nagpangagot nga miadto sa binuksang bentana ug didto gipahungaw ang kapungot.

Continue reading Bunok (Unang Bahin)

Inigbanos sa Ulan

Fiction by | August 9, 2015

Tagsa–tagsang mipadailos gikan sa tingkoy ug agtang ni Bobet ang mga singut paghimungtod nila sa balay sa iyang Ninang Diding. Kapin usa ka kilometro man god silang nagbaklay taliwala sa naglagiting nga Adlaw. Daw walay pulos ang gisul-ot nilang mga dyaket ug sarok sa kaigang sa palibot. Si Alfonso, ang kamaguwangang anak ni Diding, maoy ilang naabtan. Wala didto ang magtiayon kay namalit nig pagkaon sa ilang mga mangangani.

“Te, gitugon diay ko ni Nanay nga magsugod na lang daw mog pangani bisag wala pa sila. Moabot man pod daw karong taud-taod silang Noy Silyo, “ni Alfonso kanila.

“Asa man mi dapit magsugod, Do?” pangutana ni Norma nga nagyaka sa tugkaran samtang namaypay sa sarok. Gitudlo sa ulitawo ang usa ka taas nga pilapil diin nanuyhakaw ang mga bulagaw na mga humay nga naglubay-lubay mataghandos sa hangin.

“Didto Te, kanang kinatumyan nga pilapil simpig nianang layog hangtod dinhas punoan sa santol.”

Kalit misagbat si Bobet nga naglingkod sa nagbuy-od nga dakong pinutol nga kahoy. Tupad niya ang igsoong si Sabel. “Ehem… Al, wa ba dihay pabugnaw? Init man god kaayo sa dalan, maayo man god nang magtrabaho ta nga presko ang atong hasang.”

“Bitaw, no? Hulat sa ‘mo, Te, ha, kay mag-abli tag coke, morag naa pa may nahibiling usa ka botelya sa ref,”sa batan-on dayong sulod sa balay.

Nakapanglingo si Norma sa gibuhat ni Bobet. Gisigaan niya nis mata. “Pastilan gyod kang bataa ka, kawalay uwaw!”

Giduol ni Bobet ang iyang inahan dayong pislit-pislit sa bukobuko niini. “Ikaw gyod, Nay…Relaks lang god dinha, akoy bahala.”

Mikunot ang agtang ni Norma. “Saba dinha! Nagbaga ra nang nawong nimo, ay!”

Continue reading Inigbanos sa Ulan

Kon Ako Usa ka Bitoon 

Poetry by | July 20, 2014

Kon ako usa pa ka bitoon
buot unta nako nga masiplatan
sa takna nga dawaton
sa kahayag ang panamilit
sa kangitngit.
Bisan tuod dili magdugay
mahanaw ra gihapon inig
sabwag sa adlaw, dawaton ko
gihapon sa kinasingkasing
nga pagpaubos,
ug pagsunod sa kaalam
sa sidlakan nga kanunay
gapadayon bisan mapalong
sa higayon nga motugyan
sa kaugalingon.


Si Dr. Jondy M. Arpilleda usa ka magtutudlo sa Kapalong College of Agriculture, Sciences and Technology. Usa siya ka myembro sa Davao Writers Guild ug sa Bathalan-ong Halad sa Mindanao.

Duha ka Balaan

Poetry by | September 28, 2013

Duha ka balaan
Domingo karon, Simba na.
Sul-ota ang labing puting barong
ug itom nga sapatos ug pantalon. Luhod,
bahalag imong duha ka tuhod
mokurog. Antosa lang!
Lunes na bitaw ugma.
Inig sulod sa imong buhatan.
Naa’y lain nga magpenitensiya
og tilap sa imong tiilan.


Si Jondy M. Arpilleda usa ka magtutudlo sa Kapalong College of Agriculture, Science and Technology, Davao Del Norte. Usa siya sa mga deligado sa Taboan Writers Festival nga gipahigayon niadtong bulan sa Pebrero didto Dumaguete City.

Mga Tinipigan

Poetry by | August 18, 2013

Sa dihang akong gihikyad
ang mga butang nga akong ibilin
ug ang angay bitbiton sa paglakaw,
Wa nako tuyoa
nga nasangit ang akong panan-aw
sa gamayng’ kahon
ubos sa akong higdaanan.

Buot unta nako kining kuhaon
ug abrihan, apan
naunhan ko sa akong katalaw —

nga basin unya sa akong pag-ukab,
tagsa-tagsang mangambak
ug mokuyog nako ang mga tipik
sa kaagi nga kinahanglan
unta akong talikdan.


Si Jondy M. Arpilleda, usa ka magtutudlo. Usa siya sa mga delegado sa Taboan 2013 Writers Festival sa siyudad sa Dumaguete City.

Ihangyo sa Bulalakaw

Fiction by | June 10, 2012

“Nay, tinuod ba ang gisulti Lola Marta nga sa tiilan nianang bangaw dunay nagtapun-og nga mga bulawan?” pangutana sa unom ka tuig nga si Toto samtang ginahapuhap ang balhiboong iring nga nagpauraray sa iyang paa. Ang misay pod nagparayeg, sige kinig tilap sa kamot sa iyang agalon.

Mihunong kadiyot si Patricia sa iyang pagpanilhig ug gilingi ang anak nga naglingkod sa bangkito simpig sa talamboanan. “Di na tinuod, Dong. Usa ra na ka tumotumo sa mga karaang tawo,” tubag niya.

“Tumutumo ra diay na, Nay? Kanang bulalakaw, Nay, nga mahulog unya mag-wish dayon ko, di pod diay na tinuod?” laing sukit sa anak nga nagtan-aw sa bangaw nga nag-arko sa halapad nga luna sa Sitio San Roque.

“Aw, oo, uy! Kay kon tinuod pa na, Dong, hagbay ra tang nakahilwas sa atong kapit-os ron,” ni Pepay samtang nanglimpiyo sa ilang kosina.

Milingi si Toto kaniya nga mora bag napalaw sa iyang gibutyag. Gialsa niini ang misay ug gibutang sa kilid unya miakbo sa bentana.

“Nganong nangutana ka niana, To?” ni Pepay.

“Kay daghan man unta koy gustong i-wish, Nay…nga unta madato na ta, kanang parehas kasapian ni Japhet og Nato aron mapalitan pod ko nimog mga bag-ong sinina, sapatos ug daghang mga dulaan.”

Continue reading Ihangyo sa Bulalakaw

Dissected, Poked, and Inspired at the Davao Writers Workshop 2011

Nonfiction by | October 30, 2011

When I attended my first local creative writing workshop a few years ago, I left the venue discouraged, swearing I’d never join another workshop again. Who wouldn’t be if the panelists unanimously suggested that you toss the pieces you’d painstakingly been working on for over a month or so? But, after a distressed week, that discouragement turned into determination. I revised the ‘junk’ poems and short stories and started with new ones, using the techniques and ideas I’d learned. And a year after that, my new works provided me a ticket to join another workshop – this time, in the regional level. In the second workshop, I was no longer disgruntled by the panelists’ critique because I had preconditioned myself not to mind my works and my ego; well, the good thing was I actually received more good comments than the heart-shattering ones. So, when the Davao Writers Workshop knocked at my doorstep, I was thrilled but not as excited compared to my first because I thought I knew what it was all about and how it’s put together.

But I found out that I was wrong, dead wrong.

Continue reading Dissected, Poked, and Inspired at the Davao Writers Workshop 2011