Home by Sunrise

Nonfiction by | January 27, 2019

Its tongue twister of a name born out of the B’laan tongue, “Flom’lok” means “hunting grounds.” When I was new in Davao, every acquaintance I met had a hard time pronouncing the name. /P/ push air out of the mouth for the first letter and roll over the rhythmic /l/ lulling of O’s, savoring the “mmm…” in the middle to suddenly stop at the sharpness of a /k/, suspending the tip of the tongue afloat inside. “Polomolok.”

“Where are you from again?”

“Polomolok.”

“Pol, Pol, where is it located?”

“Between Gensan and Koronadal; 17 kilometers from Pacquiao’s city of origin and thrice that distance to the other side, the former capital, of South Cotabato.”

“Wait, so Koronadal is formerly Marbel?”

“Yes. It’s complicated.”

“Pol, Polo…”

“Polomolok.”

A short awkward silence, then the conversation would progress to the difference between the three Cotabatos.
“So, how’s the war?”
Continue reading Home by Sunrise

Staying Alive (excerpt)

Nonfiction by | January 13, 2019

Tita Lacambra-Ayala takes her time with friendship. One might think her a forbidding presence in public, with her pursed lips and sharp eyes, watching over everything in all-knowing silence. She is a true Crone. In our initial encounters, I didn’t dare speak to her without being summoned.

I can’t say when she decided we could be friends, although she did come to the launching of my book Women Loving in December 2009, offering a newly-reprinted copy of her first book, Sunflower Poems in exchange for mine, saying that these were her Baguio poems. She meant to underscore something we had in common: living in Baguio City then moving to Mindanao to start anew. She also gave me a coco-bead necklace that clashed with my dress, but which I wore anyway like a talisman. When she placed it over my head herself, it made me feel like a graduate receiving a medal for academic excellence. Or maybe a medal of valor. It didn’t matter that nobody got me flowers.

I remember on International Women’s Day the following year after a meeting of the Davao Writers Guild, Ricky de Ungria asked her whom she was currently reading. Tita quickly replied: “Lilia Chua, Edith Tiempo, Marjorie Evasco, Ophie Dimalanta, Jhoanna Cruz.”

I had long been a feminist, but I felt like that moment had turned me into a feminist writer, joining a weave of women writing of their experiences as women and for each other. But regardless of the politics, I couldn’t quite get over the fact that Tita Ayala was reading me. Never mind those poetry anthologies that excluded me! I needed to keep writing because Tita was reading me. Continue reading Staying Alive (excerpt)

Pangarap ni Fahed

Poetry by | December 23, 2018

Salaysay sa akin ni Inay
Nasa sinapupunan pa lamang ako
May digmaan nang sumiklab sa Gaza.
At nang pumasok ako sa Madrasah
Natigil naman itong pansamantala
Dahil binomba pati ang aming eskwela.
Kahit na noong minsang nakipaglaro ako
Sa kalsada kasama sina Bashaar at Saleh
Nagsasalitan ang aming mga sigaw
Sa nakabibinging putukan ng mga baril.
Napakalalim ng sugat sa mukha ng galak
Pagkat sa lupa sindak ang namumulaklak.
Sa bayan walang nakakikilala
Nang dalisay na pagmamahal
Pagkat ang laging nakakasalamuha
Sa palibot ay ang matinding poot.
Mapusyaw ang kulay ng bukas
Pagkat ang usok ng pulbura’y
Ulap na humahabong sa papawirin.
Ngunit may pakpak ang aking pangarap
Matulin naming liliparin ni Buraq
Ang paraisong bukal ng karunungan,
Isang masigasig na pakikipagsapalaran
Na tanging layunin ay sunsunin
Ang kapayapaang kaytagal nang naglaho
Kasabay ng aming mga awit, tula at kuwento,
Mga pamanang itinatangi ng buong lahi.

Agosto 9, 2014


Si Edgar Bacong ay awtor ng Habagat at Niyebe, isang kalipunan ng mga tulang Filipino at Cebuano na nilathala ng Tuluyang Pinoy Zurich at Mindanews noong 2005. Ilan sa kanyang mga akda ay mababasa sa mga antolohiyang Ani ng Cultural Center of the Philippines, Obverse 2 ng Pinoypoets at The Best of Dagmay 2007 to 2009. Si G. Bacong ay tubong Dabaw at nakapagtapos ng Bachelor of Arts in Sociology sa Ateneo de Davao University. Dahil sa pag-ibig ay nilisan niya ang bayang kinalakhan at kasalukuyang naninirahan sa Zurich, Switzerland.

Badya

Poetry by | December 23, 2018

Sa halip na ulan, dugo ang ipinandilig
Sa nagbabagang daan at mga palayan
Pagbungad ng Abril sa Kidapawan.

Sa halip na bigas, bala ang itinugon
Ng mapanupil na mga sundalo’t goon
Sa mga magsasakang nagugutom.

Sa halip na kapayapaan, dahas ang itinanim
Ng mga awtoridad sa mga puso’t damdamin
Ng mga mamamayang kahirapa’y idinaing.

Sa halip na buhay, kamatayan ang iginawad
Ng gobyernong ang pagsisilbi ay huwad
Sa mga tagahatid ng pagkain sa ating hapag.

Nang bumungad ang nakapapasong Abril
At patuloy na nabibitak ang mga bukirin
Nagbabadya ito ng masamang pangitain—

LAKAS AT SANDATA’Y LIKUMIN!


Si Edgar Bacong ay awtor ng Habagat at Niyebe, isang kalipunan ng mga tulang Filipino at Cebuano na nilathala ng Tuluyang Pinoy Zurich at Mindanews noong 2005. Ilan sa kanyang mga akda ay mababasa sa mga antolohiyang Ani ng Cultural Center of the Philippines, Obverse 2 ng Pinoypoets at The Best of Dagmay 2007 to 2009. Si G. Bacong ay tubong Dabaw at nakapagtapos ng Bachelor of Arts in Sociology sa Ateneo de Davao University. Dahil sa pag-ibig ay nilisan niya ang bayang kinalakhan at kasalukuyang naninirahan sa Zurich, Switzerland.

Cuba: Sa Mata Ng Isang Turista

Poetry by | December 23, 2018

Ipinagbunyi ko ang tagumpay ng rebolusyon
na natamo ni Che sa lalawigan ng Sta. Clara
at nadatna’y masiglang sayawan sa Mejunje.

Inamoy ko ang samyo ng rebolusyon
sa sakahan ng mga guajiro sa Vinales
at nalanghap ay maaskad na tabako.

Hiniging ko ang awit ng rebolusyon
sa mga kalye’t parke ng Cienfuegos
at nakisaliw ang babaeng namalimos.

Kinalugdan ko ang rilag ng rebolusyon
sa kolonyal na bayan ng Trinidad
at humarang ang kabulaanan sa daan.

Hinangaan ko ang diwa ng rebolusyon
na kasinlinis ng dagat ng Varadero
at hinimlaya’y inaanay na edipisyo.

Dinalaw ko ang pangako ng rebolusyon
sa malawak na Plaza de la Revolucion
at binusalan bawat kataga ng pagpuna.

At nang lasapin ko ang bunga ng rebolusyon
sa mga hapag ng paladar ng Habana Vieja
binusog ako ng ‘sang pinggang katotohanan.

Marso 3, 2015
Zurich, Switzerland


Si Edgar Bacong ay awtor ng Habagat at Niyebe, isang kalipunan ng mga tulang Filipino at Cebuano na nilathala ng Tuluyang Pinoy Zurich at Mindanews noong 2005. Ilan sa kanyang mga akda ay mababasa sa mga antolohiyang Ani ng Cultural Center of the Philippines, Obverse 2 ng Pinoypoets at The Best of Dagmay 2007 to 2009. Si G. Bacong ay tubong Dabaw at nakapagtapos ng Bachelor of Arts in Sociology sa Ateneo de Davao University. Dahil sa pag-ibig ay nilisan niya ang bayang kinalakhan at kasalukuyang naninirahan sa Zurich, Switzerland.

Pasubali Sa Isang Kaibigan

Poetry by | December 23, 2018

Minsan na tayong namuhay
sa isang lipunang takot at dahas
ang pinairal ng mga namumuno.
Sa nayon at syudad sumambulat
ang libu-libong puso’t bungong
tanging hangad ay magpanday
nang maaliwalas na pangarap
para sa liping biyaya ay salat.
Ngunit gaya nilang naninindigan
at kumakalinga sa kapwa
di tayo natinag sa lakas at sandata
ng mga berdugong walang kaluluwa.
Tuwi-tuwi na, pinanghihinaan tayo ng loob
subali’t kailanma’y di natin isinuko
ang tangan-tangang idealismo
at higit sa lahat wala tayong
ipinagkanulong mga tao.
Nabuhay tayo sa taimtim na pananalig
at pagpapalaganap ng ating pinakabuod—
Hindi, hindi nauutas ng bala
ang masalimuot nating problema.


Si Edgar Bacong ay awtor ng Habagat at Niyebe, isang kalipunan ng mga tulang Filipino at Cebuano na nilathala ng Tuluyang Pinoy Zurich at Mindanews noong 2005. Ilan sa kanyang mga akda ay mababasa sa mga antolohiyang Ani ng Cultural Center of the Philippines, Obverse 2 ng Pinoypoets at The Best of Dagmay 2007 to 2009. Si G. Bacong ay tubong Dabaw at nakapagtapos ng Bachelor of Arts in Sociology sa Ateneo de Davao University. Dahil sa pag-ibig ay nilisan niya ang bayang kinalakhan at kasalukuyang naninirahan sa Zurich, Switzerland.

The Multicolored Son

Fiction by | December 23, 2018

I remember the day I almost lost Jun-jun. I was in eight grade and longed for Tatay’s attention. At four in the morning, I got up before Jun-jun could sound the morning wake up call. I barely slept the night before, thinking of ways to get rid of him or at least get Tatay’s attention away from him. Jun-jun could not cook rice or boil the coffee, but it was me who always got called useless around the house.

On the second Sunday that June, I planned to give Tatay a new wallet I’d bought at Novo. I’d spent all the money I saved up that summer from selling a bunch of buko to Angkol Nono, a buko juice vendor in front of Central Plaza, for ten pesos each. Since I went to Isulan National High School, Tatay always got mad at me for waking up late. He blamed my addiction to mobile games that kept me up at night and threatened to confiscate my phone. He didn’t like it that he had to boil the water for the native coffee and cook rice every morning.

Roosters started crowing from a distance. I opened our front door, lifting the three locks carefully not to make a sound. I checked outside. The dawn was already breaking and I smelled the cool and damp breeze. My nose itched and the next thing I knew, I was sneezing like crazy. I couldn’t make out where Jun-jun was until I saw his long, red curvy tail atop the lower branch of our Mango tree. He flapped his multicolored wings, shook his tiny head, and crowed his mighty battle cry that echoed through our house. Other roosters from our neighbor followed suit.

I looked for the kettle as I wiped my nose using the front of my shirt. I filled the kettle with tap water and brought it to the stove to boil and put four spoonful of native coffee from Kulaman. I put the jars of coco sugar and cream on our dining table for Nanay and Tatay. My head started to ache from the allergic rhinitis so I needed coffee myself.

I got the pako that Nanay brought from the market last night out from the refrigerator while I waited for the coffee to boil. I was about to prepare the scrambled egg with ampalaya when I heard the door from my parents’ bedroom open. Tatay still looked groggy and his bushy eyebrows were already meeting at the middle. He woke up on the wrong side of the bed, I suppose.

Abaw. The señorito Toto is up early, ha,” he said in his hoarse voice. He went straight to the kitchen sink and drank water from the faucet using his hand. After that, he scrunched his nose. “Is that coffee?”

Continue reading The Multicolored Son

Kon Dunay Pako ang Kamingaw

Poetry by | December 16, 2018

–Alang kang Harlene

Kon duna lang pako ang kamingaw
Paluparon ko kini nganha kanimo
Ipahunghong sa imung mga dunggan
Ang kamingaw nga gibati ning dughan ko

Kon duna lang pako ang kasakit
Hangyuon ko kini pagbiya sa akong kasingkasing
              bisan sa makadiyot
Tungod kay nasayod ko nga diri na kini mopuyo
Sa samad nga gibilin sa imung pagpanaw

Kon duna lang pako ang kalipay
Tultulan ko kini paingon sa imung kiliran
Tungod way sama kaanyag ang mga balud sa baybayon
Sa dihang anhi ka pa sa akong tuparan

Ug kon duna’y mga pako ang gugma
Suguon ko kini pagkab-ot sa mga bituon
Arun ipurong-purong sa maanyag
              mong pahiyom ug katawa
Akong balos sa pagtudlo mo kanako
              sa kahulugan sa tim-os nga pagpangga

Apan kining tanan walay mga pako
Busa luomon ko na lang kini sa akong dughan
Ug diha’y akong ukbon sa panahon nga kanimo mingawon

Apan ikaw, ikaw, duna ka na may mga pako
Palihug pagduaw kanako
bisan na lamang sa akong mga damgo
Arun masayran mo…
Ang kamingaw, kasakit, kalipay
ug gugmang gibati ning dughan ko


Kenneth John L. Flores is a senior high school teacher of Manuel S. Nasser Sr. NHS in San Isidro, Davao Oriental.